اصلاح فک یا orthognathic در واقع یک عمل جراحی است که برای اصلاح ناهنجاری های فکی انجام می گیرد. در دنیای پزشکی امروز این اصطلاح به طور مشخصی در مورد درمان به وسیله ی جراحی با هدف صاف کردن و تنظیم مجدد فک صحبت می کند. با انجام این عمل، جویدن، صحبت کردن و نفس کشیدن فرد بهبود خواهد یافت. علاوه بر اینکه این جراحی سبب بهبود عملکرهای طبیعی بدن (جویدن، نفس کشیدن، صحبت کردن و …) می شود، ظاهر بیمار به طور چشمگیری بهبود می یابد.
انواع برش ها در جراحی فک و صورت
در جراحی فک و صورت، بسته به نوع جراحی و اهداف مورد نظر، انواع مختلفی از برشها استفاده میشود. یکی از رایج ترین برشها در این نوع جراحی، برشهای داخل دهانی است که در قسمتهای مختلف لثه و دندانها ایجاد میشود. این نوع برشها به دلیل عدم ایجاد جای زخم خارجی، از نظر زیبایی بسیار مطلوب هستند. در برخی موارد که نیاز به دسترسی به نواحی خاص صورت است، ممکن است جراح برشهایی در اطراف گوش، زیر چانه یا در خطوط طبیعی صورت ایجاد کند.
این برشها معمولا به گونهای طراحی میشوند که کمترین جای زخم و تغییرات ظاهری را در پی داشته باشند. همچنین در موارد پیچیدهتر، ممکن است ترکیبی از برشهای داخل دهانی و برشهای خارجی در نواحی خاص صورت برای دسترسی بهتر به فک و استخوانها استفاده شود. این انتخابها بسته به نیاز جراحی و وضعیت بیمار تعیین میشوند تا هم به هدف درمانی برسند و هم از نتایج زیبایی بهینه برخوردار شوند.
چه افرادی به جراحی اصلاح فک نیاز دارند؟
افرادی که بین دندان های قدامی شان فاضله وجود دارد (Open Bite) می توانند از این روش جراحی استفاده کنند. در برخی موارد خاص ممکن است میزان رشد فک فوقانی با میزان رشد فک تحتانی یکسان نباشد. نواقص مادرزادی و آسیب های وارده به فک نیز ممکن است تراز فک ها را به هم بریزد. از ارتودنسی دندان ها برای درمان open bite یا انسداد راه تنفس استفاده می شود، اما در جراحی اصلاح فک، اصلاح ناهماهنگی فک ها مد نظر است.
ارزیابی نیازهای شما به منظور انجام عمل اصلاع فک صورت
برای اینکه تشخیص داده شود که آیا شما به جراحی اصلاح فک نیاز دارید یا خیر، نیاز است تا توسط دندانپزشک، ارتودنتیست و جراح فک و صورت مورد ارزیابی قرار بگیرید. جراح فک و صورت تعیین می کند که چه روشی برای اصلاح فک شما مناسب است. سپس پروسه جراحی را شروع می کند. قبل از انجام این عمل نیاز است که بدانید امکان دارد قبل یا بعد از این چروسه جراحی، نیاز به ارتودنسی دندان هایتان داشته باشید. این پروسه درمانی ممکن است چندین سال به طول بینجامد. جراح دهان و فک و صورت شما می داند که این یک تعهد درازمدت برای شما و خانواده تان است. آنها سعی خواهند کرد تا زمان واقعی مورد نیاز برای انجام این پروسه درمانی را به طور واقع بینانه ارزیابی کرده و شما را مطلع سازند.
در طی این جراحی امکان جابجایی یک یا همه اعضای فک فوقانی و تحتانی و چانه وجود دارد. زمان که شما از لازمات این پروسه درمانی آگاه شده و از زمان مورد نیاز برای انجام آن مطلع شدید، تیم درمانی شما بهترین دوره درمانی را برای شما اتخاذ خواهند کردبه عبارت دیگر بیمار نیاز به ارتودنسی و جراحی فک با هم دارد و درمان ارتودنسی پیش نیاز جراحی فک می باشد. برخی از این مشکلات اگر بیمار در سن مناسب مراجعه نکند و نیاز به جراحی فک داشته باشد شامل موارد زیر است:
- جلو بودن فک پایین
- عقب بودن شدید فک پایین
- عدم وجود چانه
- انحراف فک پایین
- انحراف فک بالا
- تنگی شدید فک بالا
- مشاهده شدن لثه به مقدار زیاد هنگام لبخند زدن
- نقایص و سندرم های مادزادی
- عوارض ناشی از ضربه به فک وصورت
فرم فک طبیعی چگونه است؟
اولین معیار در تشخیص لزوم انجام جراحی فک و صورت، شناخت فک سالم و طبیعی از فک ناسالم و غیر طبیعی است. مهمترین شاخص در سلامت فک، فرو رفتن مناسب دندان های آسیا یا مولر فک بالا و فک پایین در یکدیگر است. همچنین در فک طبیعی، دندان های جلویی فک بالا، روی دندان های جلویی فک پایین قرار می گیرند. به گونه ای که حدود یک تا دو میلی متر جلوتر از دندان های فک پایین قرار گرفته و روی دندان های پایین را می پوشانند. در فردی که دارای دندان هایی با این مشخصات ظاهری است و فک وی طبیعی تلقی می شود، نیاز به جراحی فک و صورت برای ارتودنسی احساس نمی شود.
مزایای جراحی فک و صورت
جراحی فک و صورت قطعا مزایای زیادی برای زیباجو به همراه دارد، نه تنها از نظر زیبایی بلکه از لحاظ عملکردی نیز بسیار مؤثر است. یکی از اصلیترین مزایای این جراحی، بهبود ظاهر صورت و فک است که میتواند به تناسب بهتر اجزای صورت کمک کرده و اعتماد به نفس فرد را افزایش دهد. برای افرادی که مشکلاتی مانند اختلالات دندانپزشکی، مشکل در جویدن یا صحبت کردن به دلیل نامتناسب بودن فکها دارند، جراحی فک و صورت میتواند این مشکلات را اصلاح کرده و عملکرد صحیح فک و دندانها را بازگرداند. علاوه بر این، این جراحی ممکن است در کاهش دردهای مزمن فکی، مشکلات تنفسی و خرخر شبانه کمک کند. از منظر زیباییشناسی، اصلاح نواقص فک میتواند خطوط صورت را جوان و متناسب میکند.
موارد انجام جراحی فک و صورت
در موارد متعددی، جراحی فک و صورت در ارتودنسی یا جراحی ارتوگناتیک، انجام می شود اما عمده کاربرد این جراحی زمانی است که درمان ارتودنسی به تنهایی قادر به برطرف کردن عارضه و علائم آن نمی باشد. اصلاح ناهنجاری های مادرزادی از قبیل اختلالات رشد و نمو استخوان فک، اصلاح عملکرد جویدن فک، ماندگاری طولانی مدت ارتودنسی، کاهش مدت زمان کلی درمان، زیبایی چهره، بهبود وضعیت تنفس، بهبود تکلم و درمان دردهای موجود در فک و اپن بایت بودن دندان ها، از جمله موارد کاربرد جراحی فک و صورت به همراه ارتودنسی میباشد.
سن مناسب جراحی فک و صورت
جراحی فک و صورت معمولا برای افرادی مناسب است که رشد فکی و صورت آنها کامل شده باشد. به طور معمول، این سن در دختران بین 16 تا 18 سال و در پسران بین 18 تا 21 سال است. در این سنین، رشد استخوانهای صورت و فک متوقف شده و تغییرات ساختاری دیگر در صورت مشاهده نمیشود. با این حال، اگر فرد به دلیل مشکلات عملکردی مانند اختلالات تنفسی یا مشکلات جویدن نیاز به جراحی فک داشته باشد، در سنین پایینتر نیز این عمل توصیه میشود. در مواردی که هدف از جراحی اصلاح مشکلات زیبایی باشد، معمولا افراد بزرگتر از 18 سال برای این جراحی مناسب هستند.
نتایج جراحی فک و صورت بعد از چند ماه قابل مشاهده است؟
نتایج جراحی فک و صورت بعد از چند هفته تا چند ماه قابل مشاهده است، اما برای دیدن نتایج نهایی و کامل باید حدودا 6 ماه تا یک سال صبر کرد. در ابتدا، ممکن است فرد با تورم، کبودی و تغییرات موقتی در شکل صورت مواجه شود که به تدریج کاهش مییابند. پس از گذشت چند هفته، تورم و کبودیها معمولا بهبود مییابند و تغییرات قابل توجهی در ظاهر فک و صورت نمایان میشود. با این حال، برای مشاهده نتایج نهایی که شامل بهبود کامل عملکرد فک و به دست آوردن ظاهری هماهنگ و طبیعی است، زمان بیشتری مورد نیاز است. در این مدت، بافتها به طور کامل بهبود یافته و شکل جدید فک تثبیت میشود. بنابراین، در حالی که نتایج اولیه در مدت چند ماه قابل مشاهده است، تغییرات نهایی به مرور زمان و پس از کامل شدن فرایند بهبودی به دست میآید.
چگونه باید برای جراحی فک و صورت آماده شد؟
آمادگی برای جراحی فک و صورت شامل چند مرحله مهم است. اولین قدم مشاوره با بهترین متخصص فک و صورت است تا تمامی جزئیات جراحی، از جمله اهداف، خطرات و روند بهبودی، به دقت بررسی و توضیح داده شود. قبل از جراحی، ممکن است پزشک درخواست آزمایشهایی مانند آزمایش خون، تصویربرداری و مشاورههای دندانپزشکی یا ارتودنسی داشته باشد. همچنین، مهم است که بیمار از مصرف داروهای رقیق کننده خون مانند آسپرین و مکملهای گیاهی حداقل دو هفته قبل از جراحی خودداری کند. در روز جراحی، بیمار باید از مصرف غذا و نوشیدنی چند ساعت قبل از عمل اجتناب کند تا در طول بیهوشی دچار مشکلات نشود. همچنین، انتخاب لباس راحت و بدون دکمه یا زیورآلات برای روز جراحی توصیه میشود.
